ΣΥΝΤΡΟΦΟΣ ΥΓΕΙΑΣ της Ιωάννας Λαμπίκη
ΕΠΙΣΤΗΜΗ
Καλοκαιρινές διακοπές και ποιότητα ύπνου
Τα γυαλιά τού ήλιου απαραίτητα για τα μάτια
Τα γυαλιά τού ήλιου απαραίτητα για τα μάτια
Λέγεται πως όταν ο Νέρωνας έκανε την καθιερωμένη βόλτα του στην αρένα, κρατούσε μπροστά στα μάτια του ένα μεγάλο σμαράγδι για να προστατεύεται από το υπερβολικό φως τού ήλιου και την ανάκλασή του. Σήμερα μπορεί τα γυαλιά τού ήλιου να μην έχουν αντικαταστήσει τα ...σμαράγδια, πάντως έχουν ξεπεράσει εδώ και καιρό την έννοια τού "αξεσουάρ". Οι κίνδυνοι από την έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία είναι πλέον εντοπισμένοι και η προστασία τής επιδερμίδας και τών ματιών από το υπεριώδες φως θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική και απαραίτητη και μάλιστα όχι μόνο το καλοκαίρι αλλά και τον χειμώνα. Τα σωστά γυαλιά ηλίου απορροφούν ή αντανακλούν προς τα έξω τις βλαπτικές ακτινοβολίες, χωρίς να εμποδίζουν την καλή όραση όσων τα φορούν.
Η χρήση τών κατάλληλων γυαλιών ηλίου επιβάλλεται και στα παιδιά και μάλιστα από την ηλικία τών τριών ετών, επειδή τα μάτια τους είναι περισσότερο ευαίσθητα στον ήλιο κι αυτό επειδή ο φακός τών παιδικών ματιών είναι πιο διαφανής συγκριτικά με των ενηλίκων και ο αμφιβλητροειδής χιτώνας δέχεται περισσότερη ηλιακή ακτινοβολία, η οποία μπορεί να προκαλέσει διάφορες διαταραχές τής όρασης. Άλλωστε όπως έχουν δείξει οι κατά καιρούς έρευνες, το 80% τών βλαβών στα μάτια συντελείται πριν από την ηλικία τών 18 ετών. Ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια τού καλοκαιριού, επειδή τα παιδιά περνούν πολλές ώρες στο ύπαιθρο, πρέπει να φοράνε γυαλιά όχι μόνο στην παραλία αλλά ακόμα και στο παιχνίδι στην αυλή. Και μια σημείωση: Επειδή τα παιδιά συνήθως εκνευρίζονται και ενοχλούνται από τα γυαλιά που μπορεί να μην στέκονται καλά στη θέση τους κατά τη διάρκεια τού παιχνιδιού, ένα ελαστικό κορδελάκι στο πίσω μέρος τού κεφαλιού που θα κρατάει τα γυαλιά σταθερά στα μάτια είναι η ενεδειγμένη λύση.
Οι οφθαλμίατροι τονίζουν ότι "δεν είναι μόνο οι ακτινοβολίες αυτές που δρουν βλαπτικά στα μάτια, αλλά και το οποιοδήποτε ορατό φάσμα, που αποβαίνει ιδιαίτερα έντονο ή ερεθιστικό". Η επίδραση τής υπεριώδους ακτινοβολίας είναι πιθανό να προκαλέσει κοκκίνισμα στα μάτια και να φτάσει ακόμη και μέχρι την χρόνια επιπεφυκίτιδα. Η παρατεταμένη έκθεση τών ματιών σε φως, οι λάμπες για μαύρισμα, οι αντανακλάσεις τού ήλιου στο χιόνι, στη θάλασσα, στην άμμο, στούς ασφαλτοστρωμένους δρόμους μπορούν να προκαλέσουν ερεθισμό στα μάτια, ανοιγοκλείσιμο τών βλεφάρων, φωτοφοβία και πόνο.
Αλλά και οι υψηλής ενέργειας ακτίνες τού ήλιου, το λεγόμενο "μπλέ φως", δηλ. το φως εκείνο που όταν πέφτει σε μια γυαλιστερή επιφάνεια μας στραβώνει, είναι επίσης υπεύθυνο για βλάβες στον αμφιβληστροειδή χιτώνα καιτον βυθό του ματιού. Η εκφύλιση τής ωχράς κηλίδος σχετιζόμενη με την ηλικία είναι μια από τις συνέπειες της μακροχρόνιας έκθεσης στον ήλιο. Η ωχρά είναι η κεντρική περιοχή του αμφιβληστροειδούς στην οποία εστιάζονται τα οπτικά αντικείμενα και δέχεται την μεγαλύτερη ποσότητα ακτινών από τις άλλες περιοχές. Η βλάβη που προκαλείται με την πάροδο τού χρόνου είναι μη αναστρέψιμη και οδηγεί στην σταδιακή και ανώδυνη απώλεια της κεντρικής όρασης. Το σημείο προσήλωσης στις περιπτώσεις αυτές είναι θολό ή τυφλό.
Η ηλιακή ακτινοβολία είναι επίσης βασικός παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση του γεροντικού καταρράκτη. Κι αυτό επειδή οι υπεριώδεις ακτίνες UV-A και UV-B είναι υπεύθυνες για την φωτοχημική βλάβη που προκαλούν στον φακό τού ματιού, δηλαδή τη μείωση τής διαύγειας τού κρυσταλλοειδούς. Ο γεροντικός καταρράκτης αφορά 40 εκατομμύρια άτομα στον κόσμο και υπολογίζεται ότι 17 εκατ. απ' αυτά καταλήγουν στην τύφλωση. Στις ηλικίες μεταξύ 65 και 75 υπάρχει 25% πιθανότητα να εμφανιστεί καταρράκτης ενώ η πιθανότητα φτάνει στο 50% μετά τα 75 χρόνια.
Αγοράζουμε γυαλιά ηλίου μόνο από οπτικά καταστήματα (και όχι από περίπτερα ή πλανόδιους). Η τυπική απορροφητικότητα των γυαλιών πρέπει να κυμαίνεται στο 85%, αν και αρκετά άτομα στην τρίτη ηλικία χρειάζονται γυαλιά μικρότερης απορροφητικότητας λόγω μικρότερης διαμέτρου τής κόρης.
Τα σωστά γυαλιά πρέπει: α) να απορροφούν σχεδόν πλήρως τη μη ορατή ακτινοβολία που είναι ιδιαιτέρα βλαπτική και β) να μειώνουν δραστικά την ένταση τής ορατής ακτινοβολίας, όχι όμως τόσο, ώστε να μειώνει σοβαρά την οπτική ευκρίνεια, τη διακριτική ικανότητα και τη χρωματική αντίληψη.